الشيخ رسول جعفريان وديگران

115

نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)

به خواب ديد ، و به رسول خدا ( ص ) گفته شد كه اين همسر تو است . « 1 » 14 ) روايت مربوط به ازدواج عايشه در سن شش سالگى . « 2 » 15 ) حضور عباس به همراه رسول خدا ( ص ) در عقبهء دوم ، بدون اين كه كسى از صحابه در آنجا باشد . « 3 » در صورتى كه مىگويند : على ( ع ) و ابو بكر به همراه پيامبر ( ص ) حاضر بودند ؛ مگر اين كه چنين توجيه كنند و بگويند : چون على ( ع ) در يك طرف از ورودى شعب ، و ابو بكر در طرف ديگر نگهبانى مىدادند و فقط عباس در جلسه حضور داشت . از اين رو گفته‌اند : « ليس معه ( رسول اللّه « ص » ) غيره ( عباس بن عبد المطلب ) » ؛ اما به نظر مىرسد اين عبارت با چنين توجيهى سازش ندارد . به علاوه در جاى خود ثابت شده است كه مقصود از عباس ياد شده كه در شعب بوده ، و سخنانى ايراد كرده ، شخصى از انصار است كه نامش عباس بوده است . 16 ) حديث منسوب به پيامبر ( ص ) كه طبق آن پيامبر فرموده است : « اللهمّ إنّ عمّي العباس حاطنى بمكة من أهل الشرك و أخذ لى البيعة على الأنصار و نصرني فى الاسلام ، اللّهمّ فاحفظه و حطه و احفظ ذريّته من كلّ مكروه » . « 4 » اگر تنها سند روايت را مورد توجه قرار دهيم ، كافى است كه آن را بىاعتبار بدانيم ؛ چرا كه روايت با « روى بعض أصحابنا » آغاز مىشود و در پايان ، محمد بن ابراهيم بن الحارث ، مطلب را از رسول خدا ( ص ) نقل كرده است . در حالى كه محمد به سال 120 يا 121 ه . درگذشته است . « 5 » علاوه بر اين ، در سلسله سند ، ساعدة بن عبد الله ، داود بن عطا و موسى بن عبيدهء ربذى قرار دارد كه اوّلى معلوم نيست كيست ، و دومى و سومى بسيار تضعيف شده‌اند ؛ به خصوص داود بن عطا . « 6 » 17 ) روايت مربوط به تولد عبد الله بن زبير پس از هجرت مسلمانان به مدينه و خوشحالى آنان از تولد او ؛ زيرا مسلمانان پس از هجرت به مدت يك سال و اندى فرزند به دنيا نمىآوردند . « 7 »

--> ( 1 ) . طبقات الكبرى ، ج 8 ، ص 53 ؛ انساب الاشراف ، ج 2 ، ص 40 . ( 2 ) . طبقات الكبرى ، ج 8 ، ص 48 . ( 3 ) . طبقات الكبرى ، ج 1 ، ص 221 . ( 4 ) . انساب الاشراف ، ج 4 ، ص 21 . ( 5 ) . تهذيب الكمال ، ج 24 ، ص 304 - 305 . ( 6 ) . تهذيب الكمال ، ج 8 ، ص 420 و ج 29 ، ص 108 - 112 . ( 7 ) . طبقات الكبرى ، ج 11 ، ص 31 .